UŚWIADOMIENIE EMOCJI

Wszystko to wie w rezultacie działania osobnych, wy­kształconych społecznie mechanizmów — dzięki świado­mości.Jak wiadomo, świadomość stanowi stosunkowo wysoce zintegrowany system oparty na symbolicznej reprezen­tacji świata (por. Tomaszewski, 1966). Procesy emocjonalne, podobnie jak inne procesy regulacji, mogą zatem być rejestrowa­ne w świadomości. Wyrażenie „mogą” oznacza, że nie zawsze i nie wszystkie procesy są w świadomości rejestro­wane. Typowym zjawiskiem jest występowanie jakiejś rejestracji, tzn. może ona być cząstkowa, ogólniko­wa, niepoprawna. Zachodzą prawdopodobnie również i takie wypadki, kiedy emocja w ogóle nie jest rejestro­wana w świadomości, a o jej istnieniu można wnosić tylko z pewnych cech zachowania.U człowieka dojrzałego, tj. takiego, u którego świado­mość jest już w pełni rozwinięta, proces emocjonalny z reguły znajduje odbicie w formach symbolicznych. Czło­wiek nie tylko gniewa się, smuci, złości, cieszy, kocha, zachwyca, zazdrości, ale zarazem zdaje sobie z tego spra­wę. Emocje przedostają się zatem do świadomości i pozo­stawiają w niej swój ślad.Ale świadomość emocji nie jest czymś danym człowie­kowi w gotowej postaci. Jest to zdolność, która wytwarza się w toku rozwoju.Tworzenie się świadomej reprezentacji emocji jest szczególnym przypadkiem powstawania zdolności do re^- jestracji i regulacji różnych procesów wewnętrznych. Re­jestracja i regulacja procesów wewnętrznych dokonują j się na różnych poziomach. Mogą występować w formach ‚ nieświadomych i świadomych.