SPOTYKANE UJĘCIE

W pracach Pawłowa spotkać można ujęcia, które suge­rowałyby, że uwzględniał on dwa osobne mechanizmy emocjonalne. W związku z tym S. Szuman (1956, s. 20), charakteryzując pawłowowskie ujęcie biegunowości uczuć, zwraca uwagę, że dodatni bądź ujemny charakter stanu uczuciowego zależy od stanu równowagi lub rozstroju funkcji centralnego układu nerwowego albo od reakcji propulsywnych (dążenia, zbliżania się) bądź repulsywnych (unikania, oddalania się) w stosunku do przedmiotu. Te ostatnie zaś, jak się wydaje, regulowane są przede wszyst­kim na poziomie niższym, podkorowym . Rzecz jasna, że oba te zjawiska pozostawać mogą w ści­słych związkach. Bodziec, który powoduje dezorganizację czynności korowych, wytwarzać będzie nastawienie repul- sywne, podczas gdy bodziec sprzyjający zorganizowanej czynności — propulsywne.Związek ten widać nawet w opisie eksperymentów przy­taczanych przez Pawłowa. Tak więc kiedy wytwarzano stereotyp dynamiczny, co wiązało się z trudnymi wymo­gami zintegrowania obcych elementów i przetarcia no­wych dróg w korze mózgowej (sytuacja, którą Hebb okre­śliłby najpewniej jako brak torowania), u psa występo- wały reakcje repulsywne: zwierzę broniło się przed wej­ściem do kabiny eksperymentalnej, zrywało i gryzło przy­mocowane doń przyrządy itp. Wystąpiła zatem reakcja negatywna w postaci ucieczki i agresji (a więc musiały być zaangażowane centra regulacji emocjonalnej w ukła­dzie limbicznym).