EMOCJE I ŚWIADOMOŚĆ

Można przypuszczać, że podobny wpływ będą miały również wszelkie przejściowe sytuacje życiowe, które sta­nowią źródło wzmożonej aktywacji (np. stany zagrożenia, przeciążenia), a tym samym zmieniają warunki przewod­nictwa korowego i łatwo prowadzą do dezorganizacji nor­malnego przebiegu procesów regulacji.Proces emocjonalny u człowieka prowadzi nie tylko do powstania określonych form zewnętrznego zachowania, ale jest przekazywany do specjalnych urządzeń nadzoru­jących, do mechanizmów metaregulacji — do świado­mości .Stwierdzenie, że emocje są reprezentowane w świado­mości czy przekazywane do niej, brzmi w świetle trady­cyjnego poglądu na świadomość — fałszywie. Uważało się, że emocje są jedną z form świadomości; o emocjach myślało się na ogół jako oi jednym z rodzajów zjawisk psychicznych, tj. pewnych aktach świadomości.Ale pozorna sprzeczność zawarta w pierwszym stwier­dzeniu daje się łatwo usunąć, jeżeli się uwzględni, że po­jęcia „psychiczny” i ,,świadomy” nie są tu (jak zresztą w wielu innych współczesnych pracach psychologicznych) używane zamiennie . Proces psychiczny to wszelki pro­ces regulujący zachowanie się, natomiast proces świa­domy — to wyższa instancja regulacji istniejąca tylko u człowieka. U człowieka wykształcił się i rozbudował osobny sys­tem kontrolujący, który rejestruje i nadzoruje przebieg procesów regulacji. Tak więc człowiek nie tylko spostrze­ga, reaguje emocjonalnie, przypomina sobie, przekształca dane zmysłowe i wykonuje działania, ale równocześnie wszystkie te procesy osobno rejestruje, czyli wie, że sobie przypomina; wie, że reaguje emocjonalnie; wie, że prze­obraża materiał zmysłowy (że myśli); wie, że działa.